Naczynia mózgowe dostarczają tlen i substancje odżywcze do wszystkich obszarów mózgu. Zwężenie, zamknięcie albo nieprawidłowa budowa tętnicy może prowadzić do zaburzeń przepływu krwi i poważnych objawów neurologicznych.

Jedną z metod pozwalających ocenić tętnice wewnątrzczaszkowe jest angiografia rezonansu magnetycznego. Badanie określane jest również jako angio-MR, angiografia MR, MRA albo rezonans naczyń mózgowych.

Angio-MR może pomóc w wykrywaniu między innymi tętniaków, zwężeń, niedrożności i malformacji naczyniowych. Badanie bywa wykonywane po przebytym udarze lub przemijającym ataku niedokrwiennym, przy podejrzeniu niektórych chorób naczyń oraz w ramach kontroli wcześniej rozpoznanej nieprawidłowości.

Nie każdy ból głowy jest jednak wskazaniem do wykonania angiografii. Decyzja o badaniu powinna wynikać z objawów, badania neurologicznego, historii choroby oraz rezultatów wcześniejszej diagnostyki.

Osoby poszukujące badania Angio-MR głowy Warszawa powinny zwrócić uwagę na jego dokładny zakres. Angiografia tętnic wewnątrzczaszkowych nie zawsze obejmuje naczynia szyi, żyły mózgowe ani pełny rezonans struktur mózgu.

Podczas rejestracji warto więc upewnić się, czy skierowanie dotyczy wyłącznie angio-MR tętnic głowy, rezonansu głowy razem z angiografią, angio-MR głowy i szyi, czy też wenografii MR.

Czym jest Angio-MR głowy?

Angio-MR głowy to specjalistyczne badanie rezonansu magnetycznego ukierunkowane na ocenę naczyń znajdujących się wewnątrz czaszki.

Do uzyskiwania obrazów wykorzystuje:

  • silne pole magnetyczne,
  • fale radiowe,
  • specjalne sekwencje obrazowania,
  • komputer przetwarzający zarejestrowane sygnały.

Badanie nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. Pod tym względem różni się od angiografii tomografii komputerowej i klasycznej angiografii wykonywanej z użyciem promieniowania.

Angiografia MR może być przeprowadzona bez środka kontrastującego. W określonych sytuacjach stosuje się również dożylny kontrast zawierający związek gadolinu.

Na uzyskanych obrazach radiolog może prześledzić przebieg tętnic, ocenić ich średnicę oraz poszukiwać nieprawidłowych poszerzeń, zwężeń, zamknięć i połączeń naczyniowych.

Co oznacza skrót MRA?

MRA pochodzi od angielskiego określenia magnetic resonance angiography, czyli angiografia rezonansu magnetycznego.

W praktyce pacjent może spotkać się z kilkoma nazwami:

  • Angio-MR głowy,
  • MRA głowy,
  • angiografia MR,
  • angiografia rezonansu magnetycznego,
  • rezonans naczyń mózgowych,
  • rezonans tętnic mózgowych,
  • angio-MRI.

Określenia te zwykle dotyczą podobnej metody, ale zakres badania może być różny.

Przykładowo „MRA głowy” najczęściej oznacza obrazowanie tętnic wewnątrzczaszkowych. „MRA głowy i szyi” obejmuje również naczynia doprowadzające krew do mózgu, w tym tętnice szyjne i kręgowe.

Samo hasło „rezonans głowy” nie oznacza natomiast automatycznie angiografii. Standardowe MRI skupia się przede wszystkim na tkance mózgowej i innych strukturach wewnątrzczaszkowych.

Jakie naczynia ocenia Angio-MR głowy?

Zakres zależy od protokołu pracowni, jakości aparatu oraz wskazania medycznego.

Standardowe badanie może obejmować między innymi:

  • tętnice szyjne wewnętrzne w odcinkach wewnątrzczaszkowych,
  • tętnice środkowe mózgu,
  • tętnice przednie mózgu,
  • tętnice tylne mózgu,
  • tętnicę podstawną,
  • tętnice kręgowe w ich końcowych odcinkach,
  • koło tętnicze mózgu,
  • główne odgałęzienia tętnic wewnątrzczaszkowych.

Koło tętnicze mózgu, nazywane kołem Willisa, jest układem połączeń pomiędzy głównymi tętnicami doprowadzającymi krew do mózgu. Jego budowa może różnić się między pacjentami.

Nie każda odmienność jest chorobą. Warianty anatomiczne występują często i mogą zostać opisane jako dodatkowe ustalenie w wyniku badania.

Angio-MR jest najdokładniejsze w ocenie większych i średnich tętnic. Obrazowanie bardzo drobnych naczyń może być mniej precyzyjne niż klasyczna angiografia cewnikowa.

Czy Angio-MR pokazuje również mózg?

Angio-MR i standardowy rezonans mózgu są ze sobą powiązane, ale nie są tym samym badaniem.

Angiografia MR jest ukierunkowana przede wszystkim na naczynia i przepływ krwi. Standardowe MRI głowy pozwala natomiast ocenić między innymi:

  • tkankę mózgową,
  • istotę białą i szarą,
  • komory mózgu,
  • pień mózgu,
  • móżdżek,
  • okolice przysadki,
  • przestrzenie płynowe,
  • niektóre nerwy czaszkowe,
  • zmiany niedokrwienne,
  • guzy,
  • stany zapalne,
  • krwawienia.

W praktyce lekarz może zlecić jednocześnie rezonans głowy i angio-MR. Pozwala to ocenić zarówno tkankę mózgową, jak i tętnice.

Podczas zapisywania się trzeba sprawdzić, czy cena i zakres obejmują oba badania. Samo angio-MR nie musi zawierać wszystkich sekwencji potrzebnych do pełnej diagnostyki mózgu.

Angio-MR głowy a Angio-MR głowy i szyi

Naczynia doprowadzające krew do mózgu przebiegają również przez szyję. Należą do nich przede wszystkim tętnice szyjne oraz tętnice kręgowe.

Angio-MR głowy ocenia zazwyczaj ich odcinki znajdujące się wewnątrz czaszki. Nie zawsze pozwala dokładnie zobaczyć przebieg naczyń od łuku aorty do podstawy czaszki.

Jeżeli lekarz podejrzewa:

  • zwężenie tętnicy szyjnej,
  • rozwarstwienie tętnicy szyjnej lub kręgowej,
  • uraz naczynia szyjnego,
  • zaburzenia przepływu w tętnicach szyi,
  • zmianę obejmującą dłuższy odcinek naczynia,

może zlecić angio-MR głowy i szyi.

W diagnostyce zwężenia tętnic szyjnych stosuje się również USG dopplerowskie, angiografię tomografii komputerowej oraz klasyczną angiografię. Wybór zależy od sytuacji klinicznej oraz celu badania.

Co może wykazać Angio-MR głowy?

Rezonans naczyń mózgowych może pomóc w wykrywaniu i ocenie:

  • tętniaków,
  • zwężeń tętnic,
  • niedrożności naczyń,
  • malformacji tętniczo-żylnych,
  • niektórych przetok naczyniowych,
  • zmian miażdżycowych,
  • skurczu naczyń,
  • rozwarstwienia tętnicy,
  • wrodzonych nieprawidłowości naczyniowych,
  • naczyń doprowadzających krew do guza,
  • stanu naczyń po leczeniu,
  • niektórych powikłań chorób naczyniowych.

Badanie może również wykazać warianty anatomiczne. Nie każda odmienna budowa naczynia powoduje objawy albo wymaga leczenia.

Interpretacja wyniku powinna uwzględniać pełne badanie neurologiczne, wcześniejsze obrazy i powód wykonania angiografii.

Tętniak naczyń mózgowych

Tętniak jest miejscowym poszerzeniem ściany tętnicy. Najczęściej powstaje w miejscu podziału naczynia lub połączenia jego odgałęzień.

Niewielki, niepęknięty tętniak może przez długi czas nie powodować żadnych objawów. Niektóre zmiany wykrywane są przypadkowo podczas badania wykonywanego z innego powodu.

Angio-MR może pomóc określić:

  • lokalizację tętniaka,
  • jego przybliżoną wielkość,
  • kształt,
  • relację do sąsiednich tętnic,
  • obecność więcej niż jednej zmiany,
  • zmiany wymiarów podczas kolejnych kontroli.

MRA jest jedną z metod wykorzystywanych przy podejrzeniu tętniaka, kontroli wcześniej rozpoznanej zmiany oraz w wybranych sytuacjach u osób z podwyższonym ryzykiem.

Bardzo małe tętniaki mogą być trudniejsze do jednoznacznej oceny. W razie niejasnego wyniku lekarz może zalecić angio-TK albo klasyczną angiografię cewnikową.

Czy każdy powinien zbadać się pod kątem tętniaka?

Rutynowe wykonywanie Angio-MR u wszystkich osób bez objawów nie jest standardowym postępowaniem.

Badania przesiewowe mogą być rozważane u pacjentów należących do określonych grup podwyższonego ryzyka. Znaczenie może mieć między innymi rodzinne występowanie tętniaków lub krwotoku podpajęczynówkowego oraz obecność wybranych chorób zwiększających prawdopodobieństwo zmian naczyniowych.

Decyzja powinna zostać podjęta po konsultacji z neurologiem, neurochirurgiem albo innym lekarzem prowadzącym. Wykrycie bardzo małej zmiany może wymagać wieloletnich kontroli i indywidualnej oceny ryzyka leczenia.

Badania nie powinno się wykonywać wyłącznie z powodu lęku przed tętniakiem, bez wcześniejszej oceny medycznej.

Pęknięcie tętniaka i krwotok podpajęczynówkowy

Pęknięcie tętniaka może doprowadzić do krwotoku podpajęczynówkowego. Jednym z charakterystycznych objawów jest nagły, wyjątkowo silny ból głowy, osiągający duże nasilenie w bardzo krótkim czasie.

Mogą również wystąpić:

  • nudności i wymioty,
  • sztywność karku,
  • zaburzenia świadomości,
  • omdlenie,
  • światłowstręt,
  • drgawki,
  • niedowład,
  • zaburzenia mowy.

Takie objawy wymagają natychmiastowego wezwania pomocy medycznej. Nie należy samodzielnie umawiać planowego Angio-MR i czekać na termin.

W ostrym podejrzeniu krwawienia lekarze dobierają badania możliwe do wykonania w trybie pilnym. Angio-TK i angiografia cewnikowa są często wykorzystywane w ocenie źródła potwierdzonego krwotoku, natomiast MRA może pełnić rolę uzupełniającą w odpowiednich sytuacjach.

Malformacja tętniczo-żylna

Malformacja tętniczo-żylna, określana skrótem AVM, jest nieprawidłowym połączeniem tętnic i żył. Krew przepływa wówczas z układu tętniczego do żylnego z pominięciem prawidłowej sieci drobnych naczyń.

Zmiana może nie powodować objawów, ale u części pacjentów może być związana z:

  • krwawieniem wewnątrzczaszkowym,
  • napadami padaczkowymi,
  • bólem głowy,
  • objawami neurologicznymi,
  • zaburzeniami przepływu krwi.

Angio-MR może pomóc uwidocznić nieprawidłowe naczynia, ocenić ich położenie oraz związek z głównymi tętnicami mózgowymi. Przy podejrzeniu malformacji angiografia MR może stanowić część diagnostyki razem ze standardowym rezonansem mózgu.

Przed leczeniem często konieczna jest dokładniejsza klasyczna angiografia. Pozwala ona szczegółowo ocenić dopływ krwi, odpływ żylny i budowę zmiany.

Przetoki tętniczo-żylne

Przetoka tętniczo-żylna jest nieprawidłowym połączeniem pomiędzy tętnicą i żyłą. W obrębie czaszki mogą występować między innymi przetoki opony twardej.

Objawy zależą od lokalizacji i sposobu odpływu krwi. Możliwe są:

  • szum pulsujący w uchu,
  • bóle głowy,
  • zaburzenia widzenia,
  • objawy neurologiczne,
  • krwawienie,
  • przekrwienie żył mózgowych.

Angio-MR może uwidocznić część zmian, ale nie zawsze pokazuje niewielką przetokę z wystarczającą dokładnością. Przy utrzymującym się podejrzeniu potrzebna może być angiografia cewnikowa.

W przypadku pulsującego szumu usznego dobór badania zależy od wyniku badania laryngologicznego i podejrzewanej przyczyny. MRA, MRV, angio-TK i inne badania mogą być stosowane w różnych konfiguracjach.

Zwężenie tętnic wewnątrzczaszkowych

Zwężenie tętnicy zmniejsza przestrzeń, przez którą przepływa krew. Może być związane między innymi z miażdżycą, zapaleniem naczyń, skurczem albo inną chorobą ściany naczyniowej.

Angio-MR może pomóc określić:

  • lokalizację zwężenia,
  • długość zmienionego odcinka,
  • przybliżony stopień ograniczenia światła,
  • przepływ w dalszych częściach tętnicy,
  • obecność zwężeń w innych naczyniach.

Trzeba jednak pamiętać, że techniki zależne od przepływu mogą w niektórych przypadkach zawyżać stopień zwężenia. Wolny lub turbulentny przepływ może powodować osłabienie sygnału, które przypomina większą niedrożność.

W razie wątpliwości wynik może wymagać porównania z angio-TK, USG dopplerowskim albo angiografią cewnikową.

Niedrożność naczynia

Całkowite zamknięcie tętnicy może uniemożliwiać prawidłowy przepływ krwi do części mózgu.

Angio-MR może wykazać brak sygnału przepływu w określonym odcinku. Przyczyną może być:

  • skrzeplina,
  • materiał zatorowy,
  • zaawansowana miażdżyca,
  • rozwarstwienie,
  • przewlekłe zamknięcie naczynia.

W ostrym udarze szybkość postępowania ma podstawowe znaczenie. Pacjent z nagłym niedowładem, opadnięciem kącika ust, zaburzeniami mowy lub innymi nowymi objawami neurologicznymi powinien natychmiast otrzymać pomoc medyczną.

Planowe Angio-MR nie zastępuje diagnostyki udaru wykonywanej w szpitalu. W ostrych przypadkach stosuje się badania pozwalające szybko określić rodzaj udaru, miejsce zamknięcia tętnicy i możliwość zastosowania leczenia.

Angio-MR po udarze mózgu

Angiografia rezonansu może być wykonywana w diagnostyce udaru lub po jego przebyciu, zależnie od stanu pacjenta i etapu leczenia.

Badanie może pomóc w ocenie:

  • drożności tętnic,
  • miejsca zamknięcia naczynia,
  • zwężeń wewnątrzczaszkowych,
  • nieprawidłowości naczyń szyjnych,
  • możliwej przyczyny niedokrwienia,
  • stanu naczyń podczas kontroli.

Najczęściej Angio-MR jest częścią szerszej diagnostyki obejmującej również MRI mózgu. Standardowy rezonans pokazuje obszar uszkodzenia tkanki, a angiografia pozwala ocenić naczynia.

Wybór pomiędzy MRA, angio-TK, USG i angiografią cewnikową zależy między innymi od czasu od wystąpienia objawów, stanu pacjenta i dostępności badań. Aktualne kryteria ACR przewidują wykorzystanie MRA głowy i szyi w wybranych scenariuszach chorób naczyniowo-mózgowych.

Angio-MR po przemijającym ataku niedokrwiennym

Przemijający atak niedokrwienny, określany skrótem TIA, może powodować objawy podobne do udaru, które ustępują po krótkim czasie.

Mogą to być:

  • przejściowy niedowład ręki lub nogi,
  • opadnięcie kącika ust,
  • trudność w mówieniu,
  • zaburzenia widzenia,
  • drętwienie połowy ciała,
  • nagłe zaburzenia równowagi.

Ustąpienie objawów nie oznacza, że problem można zlekceważyć. TIA może poprzedzać udar i wymaga pilnej oceny lekarskiej.

W ramach diagnostyki mogą być oceniane tętnice głowy i szyi. Lekarz może zlecić MRA, angio-TK, USG tętnic szyjnych albo inne badania.

Rozwarstwienie tętnicy

Rozwarstwienie powstaje, gdy dochodzi do uszkodzenia wewnętrznej warstwy ściany tętnicy. Krew może przedostać się pomiędzy jej warstwy, prowadząc do zwężenia, zamknięcia albo miejscowego poszerzenia naczynia.

Problem częściej dotyczy tętnic szyjnych i kręgowych niż samych tętnic wewnątrzczaszkowych.

Możliwe objawy obejmują:

  • nagły ból szyi,
  • nietypowy jednostronny ból głowy,
  • ból okolicy oka,
  • opadnięcie powieki,
  • różnicę wielkości źrenic,
  • zawroty głowy,
  • zaburzenia równowagi,
  • objawy udaru.

Przy takim podejrzeniu lekarz może zlecić obrazowanie zarówno głowy, jak i szyi. Samo Angio-MR głowy może nie obejmować pełnego odcinka uszkodzonej tętnicy.

Nagłe objawy wymagają pilnej diagnostyki w szpitalu.

Skurcz naczyń mózgowych

Skurcz naczyń prowadzi do przejściowego ograniczenia ich średnicy. Może wystąpić między innymi po krwotoku podpajęczynówkowym.

Istnieje również odwracalny zespół skurczu naczyń mózgowych, któremu mogą towarzyszyć nawracające, bardzo silne bóle głowy o gwałtownym początku.

Angio-MR może wykazać odcinkowe zwężenia tętnic. Wynik musi być jednak zestawiony z objawami oraz innymi badaniami, ponieważ podobny obraz może występować w różnych chorobach naczyń.

Zapalenie naczyń mózgowych

Zapalenie naczyń może prowadzić do zwężeń, nieregularności ścian oraz zaburzeń przepływu krwi.

Objawy bywają niespecyficzne i mogą obejmować:

  • bóle głowy,
  • zaburzenia poznawcze,
  • napady padaczkowe,
  • niedowłady,
  • zaburzenia czucia,
  • nawracające ogniska niedokrwienia.

Angio-MR może stanowić jeden z elementów diagnostyki, ale prawidłowy wynik nie wyklucza choroby drobnych naczyń. Mogą być potrzebne dodatkowe sekwencje MRI, badania laboratoryjne, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego lub angiografia.

Szum pulsujący w uchu

Szum pulsujący jest odczuwany rytmicznie, zwykle zgodnie z tętnem. Może mieć przyczynę naczyniową, dlatego w określonych sytuacjach lekarz zleca badania naczyń głowy i szyi.

Angio-MR może pomóc w poszukiwaniu:

  • malformacji naczyniowych,
  • nietypowego przebiegu tętnicy,
  • zwężeń,
  • tętniaka,
  • niektórych przetok.

Nie każda przyczyna pulsowania jest jednak widoczna w standardowym MRA. Czasami potrzebne jest również MRV, angio-TK, tomografia kości skroniowych albo angiografia cewnikowa.

Zwykły, niepulsujący szum uszny bez innych objawów nie jest automatycznym wskazaniem do Angio-MR.

Ból głowy a Angio-MR

Ból głowy jest częstym objawem i w większości przypadków nie wynika z tętniaka ani innej groźnej choroby naczyniowej.

Angio-MR nie jest rutynowo wykonywane przy każdym:

  • napięciowym bólu głowy,
  • typowej migrenie,
  • bólu związanym ze stresem,
  • przemęczeniu,
  • niewyspaniu.

Badanie może być rozważane, gdy występują objawy lub wyniki wskazujące na możliwy problem naczyniowy.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

  • nagły ból o bardzo dużym nasileniu,
  • nowy, nietypowy charakter dolegliwości,
  • objawy neurologiczne,
  • utrata przytomności,
  • napad padaczkowy,
  • podejrzenie krwawienia,
  • nieprawidłowość wykryta w MRI lub TK,
  • określone obciążenie rodzinne.

Przy bólu głowy bez niepokojących cech MRA może nie wnosić istotnych informacji. Kryteria obrazowania zależą od charakteru objawów, a angiografia jest częściej badaniem uzupełniającym, gdy istnieje konkretne podejrzenie naczyniowe.

Zaburzenia widzenia i zawroty głowy

Same zawroty głowy albo okresowe pogorszenie widzenia nie oznaczają automatycznie konieczności wykonania angiografii MR.

Objawy te mogą mieć wiele przyczyn, między innymi:

  • okulistycznych,
  • laryngologicznych,
  • neurologicznych,
  • sercowo-naczyniowych,
  • metabolicznych,
  • polekowych.

Angio-MR może być jednym z badań, jeżeli lekarz podejrzewa niedokrwienie, rozwarstwienie, malformację albo inną chorobę naczyń.

Dobór zakresu powinien zależeć od badania klinicznego. Czasami konieczne jest obrazowanie tętnic głowy i szyi, a w innych przypadkach większą wartość ma MRI mózgu, badanie oczodołów albo konsultacja okulistyczna.

Kontrola po leczeniu tętniaka

Angio-MR może być wykonywane po leczeniu tętniaka za pomocą:

  • klipsowania chirurgicznego,
  • embolizacji spiralami,
  • stentu,
  • urządzenia zmieniającego przepływ.

Celem kontroli może być ocena:

  • drożności leczonego naczynia,
  • przepływu w sąsiednich tętnicach,
  • ewentualnego ponownego wypełniania się tętniaka,
  • zmian wielkości pozostałej części tętniaka,
  • pojawienia się nowych zmian.

Metalowe implanty mogą powodować zakłócenia obrazu. Ich nasilenie zależy od rodzaju materiału, konstrukcji urządzenia, lokalizacji oraz zastosowanej techniki.

W niektórych przypadkach MRA nie wystarcza do pewnej oceny i lekarz zleca angio-TK albo angiografię cewnikową.

Przed badaniem należy dostarczyć dokumentację leczenia, w tym dokładną nazwę wszczepionego urządzenia.

Angio-MR a wenografia MR

Angio-MR głowy najczęściej oznacza badanie tętnic. Nie jest tym samym co rezonans żył mózgowych.

Wenografia MR, określana jako MRV, służy do oceny:

  • zatok żylnych mózgu,
  • większych żył wewnątrzczaszkowych,
  • drożności odpływu żylnego,
  • zakrzepicy zatok żylnych,
  • niektórych zaburzeń ciśnienia wewnątrzczaszkowego,
  • odpływu żylnego z malformacji naczyniowych.

Jeżeli lekarz podejrzewa zakrzepicę żylną, powinien zlecić MRV albo inne badanie układu żylnego, a nie wyłącznie standardowe MRA tętnic.

W zależności od objawów badanie może obejmować jednocześnie MRI głowy, MRA i MRV.

Angio-MR bez kontrastu

Wiele badań tętnic wewnątrzczaszkowych wykonuje się bez dożylnego kontrastu.

Często stosowana jest technika TOF, czyli time of flight. Wykorzystuje ona różnice pomiędzy sygnałem przepływającej krwi i nieruchomych tkanek.

Dzięki temu główne tętnice mogą być widoczne bez wstrzykiwania preparatu do żyły.

Badanie bez kontrastu może być przydatne do oceny:

  • tętniaków,
  • zwężeń,
  • niedrożności,
  • przebiegu tętnic,
  • koła tętniczego mózgu,
  • części malformacji naczyniowych.

Jakość obrazu zależy od szybkości i kierunku przepływu. Wolny albo turbulentny przepływ może prowadzić do miejscowego zaniku sygnału i utrudniać interpretację.

Angio-MR z kontrastem

W określonych przypadkach angiografię wykonuje się po dożylnym podaniu środka kontrastującego zawierającego gadolin.

Kontrast może być wykorzystany między innymi do:

  • obrazowania naczyń szyi,
  • oceny większego obszaru naczyniowego,
  • dokładniejszej analizy wybranych zmian,
  • badania naczyń doprowadzających krew do guza,
  • jednoczesnego rozszerzenia badania o ocenę mózgu,
  • oceny stanu zapalnego albo ścian naczyń.

Nie każde Angio-MR wymaga kontrastu. Decyzja zależy od pytania diagnostycznego i protokołu stosowanego przez pracownię. Angiografia MR może dostarczyć wartościowych obrazów naczyń również bez preparatu.

Pacjent nie powinien samodzielnie wybierać zakresu wyłącznie na podstawie ceny. Najważniejsze jest wykonanie badania odpowiadającego wskazaniu lekarskiemu.

Kreatynina przed Angio-MR

Przy planowanym podaniu kontrastu placówka może wymagać aktualnego wyniku kreatyniny lub eGFR.

Pozwala on ocenić funkcję nerek. Szczególne znaczenie ma to u osób:

  • z przewlekłą chorobą nerek,
  • dializowanych,
  • po przeszczepie,
  • po niedawnym ostrym uszkodzeniu nerek,
  • z jedną nerką,
  • chorujących na cukrzycę,
  • w podeszłym wieku.

Ciężkie zaburzenie funkcji nerek może wpłynąć na decyzję o zastosowaniu preparatu lub wybór jego rodzaju. Poważne powikłania związane z nowoczesnymi środkami gadolinowymi występują rzadko, ale przed podaniem kontrastu konieczna jest właściwa kwalifikacja.

Dokładny termin ważności wyniku kreatyniny należy potwierdzić w pracowni.

Jak przebiega Angio-MR głowy?

Przed rozpoczęciem badania pacjent wypełnia ankietę bezpieczeństwa. Pytania dotyczą między innymi implantów, metalowych elementów, przebytych operacji, chorób nerek, ciąży i klaustrofobii.

Następnie należy usunąć przedmioty, które mogą zostać uszkodzone albo przyciągnięte przez pole magnetyczne:

  • telefon,
  • zegarek,
  • klucze,
  • karty płatnicze,
  • monety,
  • biżuterię,
  • aparat słuchowy,
  • metalowe spinki,
  • okulary,
  • ruchome protezy,
  • odzież z metalowymi elementami.

Pacjent kładzie się na ruchomym stole. Głowa zostaje umieszczona w specjalnej cewce i ustabilizowana miękkimi podkładkami.

Stół przesuwa się do wnętrza aparatu. Podczas badania słychać głośne stukanie, pukanie i inne rytmiczne dźwięki. Pacjent otrzymuje słuchawki lub zatyczki do uszu.

Personel przez cały czas widzi pacjenta i może się z nim komunikować. Badany otrzymuje również przycisk lub gruszkę alarmową.

Ile trwa Angio-MR głowy?

Czas zależy od zakresu i zastosowanego protokołu.

Samo obrazowanie tętnic może trwać krócej niż pełne badanie obejmujące:

  • standardowe MRI mózgu,
  • MRA tętnic głowy,
  • MRA tętnic szyi,
  • MRV żył i zatok,
  • sekwencje po podaniu kontrastu.

Cała procedura może trwać od około 20 minut do około godziny. Rozbudowane badanie może potrwać dłużej. RadiologyInfo podaje, że pełna angiografia MR jest zwykle wykonywana w czasie około 60 minut od rozpoczęcia obrazowania.

Czas może się wydłużyć, jeżeli pacjent poruszy głową i konieczne będzie powtórzenie sekwencji.

Dlaczego podczas badania nie można się ruszać?

Naczynia mózgowe mają niewielką średnicę. Nawet mały ruch głowy może spowodować rozmycie obrazów albo powstanie artefaktów.

Przed badaniem warto wygodnie ułożyć głowę i zgłosić personelowi:

  • ból szyi,
  • problemy z kręgosłupem,
  • drżenie,
  • trudność w pozostaniu nieruchomo,
  • kaszel,
  • silny niepokój.

W razie potrzeby można zastosować dodatkowe poduszki. Nie należy jednak samodzielnie zmieniać położenia głowy podczas wykonywania sekwencji.

Jak przygotować się do rezonansu naczyń mózgowych?

Angio-MR bez kontrastu zazwyczaj nie wymaga specjalnego przygotowania żywieniowego. Zalecenia mogą jednak różnić się pomiędzy pracowniami.

Jeżeli planowane jest podanie kontrastu, placówka może zalecić pozostawanie bez jedzenia przez określony czas.

Na badanie warto zabrać:

  • dokument tożsamości,
  • skierowanie lub kod e-skierowania,
  • poprzednie wyniki MRI,
  • wcześniejsze angio-MR,
  • obrazy angio-TK,
  • wypisy ze szpitala,
  • dokumentację neurologiczną,
  • dokumentację leczenia tętniaka,
  • kartę klipsa, spirali lub stentu,
  • wynik kreatyniny, jeśli jest wymagany,
  • listę przyjmowanych leków.

Stałych leków nie należy samodzielnie odstawiać. Trzeba stosować się do instrukcji przekazanej przez pracownię lub lekarza.

Implanty i metalowe elementy

Silne pole magnetyczne może oddziaływać na niektóre urządzenia oraz metalowe elementy znajdujące się w ciele.

Przed badaniem należy bezwzględnie zgłosić:

  • rozrusznik serca,
  • kardiowerter-defibrylator,
  • neurostymulator,
  • implant ślimakowy,
  • pompę insulinową,
  • pompę lekową,
  • klips naczyniowy,
  • spirale embolizacyjne,
  • stent wewnątrzczaszkowy,
  • zastawkę regulowaną,
  • metalowe odłamki,
  • przebyty uraz oka z metalem,
  • inne implanty elektroniczne.

Obecność implantu nie zawsze oznacza przeciwwskazanie. Wiele współczesnych urządzeń można badać po spełnieniu określonych warunków.

Konieczne jest jednak ustalenie dokładnej nazwy, modelu i producenta. Nie wystarczy informacja, że pacjent „ma klips” albo „miał zamykany tętniak”.

Niektóre starsze klipsy tętniaków mogą stanowić przeciwwskazanie do MRI. Badanie nie powinno zostać wykonane bez potwierdzenia bezpieczeństwa urządzenia.

Aparat ortodontyczny i implanty zębowe

Stały aparat ortodontyczny, implanty zębowe i inne elementy w obrębie jamy ustnej nie zawsze uniemożliwiają wykonanie rezonansu.

Mogą jednak powodować zakłócenia obrazu, szczególnie gdy badana jest głowa. Artefakty mogą utrudnić ocenę naczyń znajdujących się w pobliżu podstawy czaszki.

Pacjent powinien poinformować pracownię o:

  • aparacie ortodontycznym,
  • retainerze,
  • implantach zębowych,
  • mostach,
  • metalowych koronach,
  • protezach.

Ruchome elementy trzeba zazwyczaj zdjąć. O możliwości uzyskania diagnostycznych obrazów przy stałym aparacie decyduje pracownia.

Klaustrofobia podczas Angio-MR

Podczas badania głowa znajduje się w cewce wewnątrz tunelu aparatu. Dla osoby z klaustrofobią może być to stresujące.

Problem należy zgłosić już podczas umawiania wizyty. Możliwe rozwiązania obejmują:

  • aparat o szerszym tunelu,
  • wcześniejsze obejrzenie urządzenia,
  • ciągły kontakt z personelem,
  • zastosowanie lusterka,
  • słuchanie muzyki,
  • lek uspokajający zalecony przez lekarza.

Po przyjęciu środka uspokajającego nie należy prowadzić samochodu ani obsługiwać maszyn. Konieczne może być zorganizowanie osoby, która odbierze pacjenta z pracowni.

Angio-MR w ciąży

Rezonans nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, ale pacjentka powinna poinformować personel o ciąży lub możliwości ciąży.

Badanie może zostać wykonane, gdy istnieje uzasadniona potrzeba medyczna, a jego wynik może wpłynąć na postępowanie.

Szczególnej ostrożności wymaga zastosowanie gadolinowego środka kontrastującego. Kontrast w ciąży podaje się wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, gdy oczekiwane korzyści przewyższają możliwe ryzyko.

Angio-MR a angio-TK

Angiografia tomografii komputerowej, czyli angio-TK, również pozwala ocenić naczynia mózgowe.

Angio-TK:

  • wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie,
  • wymaga podania kontrastu jodowego,
  • jest bardzo szybkie,
  • dobrze pokazuje naczynia i zwapnienia,
  • jest często dostępne w trybie pilnym.

Angio-MR:

  • nie wykorzystuje promieniowania,
  • może być wykonane bez kontrastu,
  • trwa dłużej,
  • jest bardziej wrażliwe na ruch pacjenta,
  • nie pokazuje zwapnień tak dobrze jak TK,
  • może być ograniczone przez niektóre implanty.

W stanach nagłych szybkość angio-TK może mieć istotne znaczenie. Angio-MR bywa natomiast wybierane w diagnostyce planowej i przy kontrolach wymagających wielokrotnego obrazowania bez promieniowania.

O wyborze metody powinien zdecydować lekarz na podstawie pytania klinicznego, przeciwwskazań i dostępności badania.

Angio-MR a klasyczna angiografia mózgowa

Klasyczna angiografia, określana także jako angiografia cewnikowa albo DSA, jest procedurą inwazyjną.

Lekarz wprowadza cewnik do tętnicy, najczęściej przez naczynie w pachwinie lub nadgarstku. Następnie przesuwa go do tętnic doprowadzających krew do mózgu i podaje kontrast.

Angiografia cewnikowa zapewnia bardzo szczegółowe obrazy naczyń. Może być potrzebna:

  • przed leczeniem tętniaka,
  • przy podejrzeniu drobnej malformacji,
  • przy niejednoznacznym wyniku MRA lub CTA,
  • do planowania embolizacji,
  • podczas leczenia wewnątrznaczyniowego.

W odróżnieniu od Angio-MR procedura może umożliwić jednoczesne leczenie zmiany.

Badanie wiąże się jednak z nakłuciem tętnicy oraz niewielkim ryzykiem powikłań, w tym uszkodzenia naczynia lub udaru. Z tego powodu nie wykonuje się go jako zamiennika MRA w każdej sytuacji.

Jak wygląda wynik Angio-MR?

Obrazy analizuje lekarz specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej, często mający doświadczenie w neuroradiologii.

Opis może zawierać informacje o:

  • drożności tętnic,
  • symetrii przepływu,
  • średnicy naczyń,
  • zwężeniach,
  • tętniakach,
  • malformacjach,
  • wariantach anatomicznych,
  • stanie naczyń po leczeniu,
  • jakości badania i występujących artefaktach.

Pacjent może otrzymać:

  • opis papierowy,
  • wynik elektroniczny,
  • obrazy online,
  • płytę lub inny nośnik.

Na konsultację należy zabrać zarówno opis, jak i pełny zapis obrazów. Lekarz prowadzący może chcieć samodzielnie ocenić lokalizację i budowę wykrytej zmiany.

Jak interpretować opis rezonansu naczyń?

W opisie mogą pojawić się określenia takie jak:

  • tętniak – miejscowe poszerzenie tętnicy,
  • stenoza – zwężenie naczynia,
  • okluzja – zamknięcie światła naczynia,
  • hipoplazja – wrodzone zmniejszenie średnicy naczynia,
  • aplazja – niewykształcenie danego odcinka,
  • wariant rozwojowy – odmienna budowa, która nie musi oznaczać choroby,
  • malformacja naczyniowa – nieprawidłowy układ naczyń,
  • ubytek sygnału przepływu – obszar niewidocznego lub osłabionego przepływu,
  • artefakt – zakłócenie obrazu niezwiązane z rzeczywistą zmianą,
  • przepływ turbulentny – niejednorodny przepływ mogący utrudniać ocenę.

Sformułowanie „podejrzenie tętniaka” nie zawsze oznacza pewne rozpoznanie. W miejscu podziału tętnicy może występować poszerzenie o innym charakterze, na przykład lejkowaty początek odgałęzienia.

Radiolog może zalecić kontrolę, angio-TK albo angiografię cewnikową. Dalsze postępowanie zależy od obrazu, wielkości zmiany i historii pacjenta.

Co zrobić po wykryciu tętniaka?

Wynik należy skonsultować z neurologiem lub neurochirurgiem zajmującym się chorobami naczyń mózgowych.

Nie każdy tętniak wymaga natychmiastowej operacji. Lekarz ocenia między innymi:

  • wielkość,
  • lokalizację,
  • kształt,
  • tempo wzrostu,
  • wiek pacjenta,
  • choroby współistniejące,
  • występowanie tętniaków w rodzinie,
  • ryzyko zabiegu,
  • ryzyko pęknięcia.

Możliwe postępowanie obejmuje:

  • okresowe kontrole obrazowe,
  • leczenie nadciśnienia,
  • ograniczenie czynników ryzyka,
  • leczenie wewnątrznaczyniowe,
  • leczenie neurochirurgiczne.

Sam opis Angio-MR nie jest wystarczającą podstawą do wyboru sposobu leczenia.

Angio-MR głowy Warszawa – prywatnie czy na NFZ?

Badanie można wykonać prywatnie albo w placówce posiadającej umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Rezonans finansowany przez NFZ wymaga odpowiedniego skierowania wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego w ramach uprawnionej poradni specjalistycznej.

Pacjent może sprawdzić terminy w warszawskich pracowniach za pomocą Informatora o Terminach Leczenia NFZ. Dostępność zmienia się w czasie, dlatego warto porównać więcej niż jedną placówkę.

Prywatne badanie Angio-MR głowy w Warszawie może być dostępne szybciej. Cena zależy między innymi od tego, czy zakres obejmuje:

  • wyłącznie tętnice głowy,
  • głowę i szyję,
  • pełny rezonans mózgu,
  • kontrast,
  • wenografię,
  • dodatkowy opis neuroradiologiczny.

Podczas rejestracji trzeba dokładnie przeczytać nazwę oferowanej procedury. Najtańsza opcja może obejmować tylko jedną część potrzebnej diagnostyki.

Jak wybrać pracownię w Warszawie?

Przy wyborze placówki warto sprawdzić:

  • dokładny zakres badania,
  • rodzaj aparatu,
  • możliwość wykonania badania bez kontrastu i z kontrastem,
  • doświadczenie w neuroradiologii,
  • czas oczekiwania na opis,
  • możliwość przekazania wcześniejszych obrazów,
  • sposób udostępnienia wyniku,
  • procedury dotyczące implantów,
  • dostępność aparatu szerokootworowego,
  • wymagania dotyczące kreatyniny,
  • możliwość wykonania MRI, MRA i MRV podczas jednej wizyty.

W diagnostyce naczyń duże znaczenie ma odpowiednio dobrany protokół. Sam aparat o wysokim polu magnetycznym nie zastępuje prawidłowego określenia celu badania.

Na skierowaniu powinny znaleźć się możliwie konkretne informacje, na przykład:

  • podejrzenie tętniaka,
  • stan po embolizacji,
  • przebyty udar,
  • pulsujący szum uszny,
  • podejrzenie malformacji,
  • kontrola zwężenia,
  • potrzeba oceny naczyń głowy i szyi.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Angio-MR głowy wykrywa tętniaka?

Badanie może wykazać tętniaki głównych tętnic mózgowych oraz pomóc ocenić ich lokalizację i wielkość. Bardzo małe zmiany mogą wymagać potwierdzenia inną metodą.

Czy Angio-MR wykonuje się zawsze z kontrastem?

Nie. Tętnice wewnątrzczaszkowe często ocenia się bez kontrastu za pomocą techniki zależnej od przepływu. Kontrast stosuje się w określonych sytuacjach.

Czy Angio-MR pokaże udar?

Sama angiografia pokazuje głównie naczynia. Do oceny uszkodzenia tkanki mózgowej potrzebne są standardowe sekwencje MRI głowy. Dlatego przy podejrzeniu udaru badania mogą być wykonywane łącznie.

Czy Angio-MR pokazuje zakrzep?

Może wykazać brak przepływu związany z zamknięciem tętnicy. Zakrzepica żył lub zatok żylnych wymaga natomiast wenografii MR albo innego badania układu żylnego.

Czy przy migrenie wykonuje się Angio-MR?

Nie przy każdej migrenie. Badanie może być zalecane, gdy występują nietypowe objawy, nieprawidłowy wynik badania neurologicznego lub podejrzenie choroby naczyniowej.

Czy badanie boli?

Nie. Angio-MR jest nieinwazyjne i bezbolesne. Dyskomfort może wynikać z głośnej pracy aparatu, leżenia nieruchomo i klaustrofobii.

Czy głowa znajduje się w tunelu?

Tak. Podczas badania głowa znajduje się w specjalnej cewce wewnątrz tunelu aparatu.

Czy można jeść przed badaniem?

Przy badaniu bez kontrastu najczęściej można jeść normalnie, o ile pracownia nie zaleci inaczej. Przed badaniem z kontrastem mogą obowiązywać inne zasady.

Czy trzeba zdejmować aparat słuchowy?

Tak. Aparat słuchowy należy zdjąć przed wejściem do pomieszczenia z rezonansem.

Czy aparat ortodontyczny przeszkadza w badaniu?

Nie zawsze uniemożliwia MRI, ale może powodować zakłócenia obrazów głowy i podstawy czaszki. Należy zgłosić go podczas rejestracji.

Czy można wykonać Angio-MR z klipsem po operacji tętniaka?

Może być to możliwe, ale konieczne jest potwierdzenie dokładnego modelu i zgodności klipsa z MRI. Bez dokumentacji pracownia może odmówić wykonania badania.

Ile trwa badanie?

W zależności od zakresu od około 20 minut do godziny. Połączenie Angio-MR z pełnym rezonansem mózgu albo obrazowaniem szyi trwa dłużej.

Czy Angio-MR jest lepsze od angio-TK?

Żadne badanie nie jest najlepsze w każdej sytuacji. Angio-TK jest szybsze i dobrze pokazuje zwapnienia. MRA nie wykorzystuje promieniowania i może być wykonane bez kontrastu.

Czy wynik jest dostępny od razu?

Obrazy powstają podczas badania, ale muszą zostać ocenione przez radiologa. Termin przygotowania opisu zależy od pracowni.

Czy po badaniu można prowadzić samochód?

Po standardowym badaniu bez leków uspokajających można zazwyczaj prowadzić samochód. Nie należy prowadzić po sedacji lub przyjęciu środka przeciwlękowego.

Angio-MR głowy Warszawa – podsumowanie

Angiografia rezonansu magnetycznego jest nieinwazyjnym badaniem umożliwiającym ocenę głównych tętnic znajdujących się wewnątrz czaszki.

Może pomóc w wykrywaniu i kontrolowaniu:

  • tętniaków,
  • zwężeń,
  • niedrożności,
  • malformacji tętniczo-żylnych,
  • niektórych przetok,
  • nieprawidłowości po udarze,
  • wariantów anatomicznych,
  • zmian po leczeniu naczyniowym.

Badanie nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. Wiele angiografii tętnic mózgowych można wykonać bez podania kontrastu.

Angio-MR nie jest jednak tym samym co pełny rezonans mózgu. Nie obejmuje również automatycznie tętnic szyi ani żył mózgowych. Jeżeli konieczna jest ocena tych obszarów, lekarz może zlecić dodatkowo MRA szyi lub wenografię MR.

Osoby poszukujące badania Angio-MR głowy Warszawa powinny podczas rejestracji dokładnie sprawdzić jego zakres. Warto ustalić, czy cena obejmuje standardowy rezonans mózgu, kontrast oraz obrazowanie tętnic szyjnych i kręgowych.

Na badanie należy zabrać wcześniejsze obrazy, dokumentację neurologiczną oraz informacje dotyczące implantów. Szczególnie ważna jest karta klipsa, stentu lub innego urządzenia zastosowanego podczas leczenia tętniaka.

Wynik powinien zostać omówiony z lekarzem. Nie każda nieprawidłowość wymaga leczenia, a niektóre niewielkie zmiany wymagają potwierdzenia inną metodą albo okresowej kontroli.

Nagłe objawy, takie jak najsilniejszy w życiu ból głowy, utrata przytomności, niedowład, opadnięcie kącika ust lub zaburzenia mowy, wymagają natychmiastowej pomocy medycznej. W takiej sytuacji nie należy czekać na termin planowego rezonansu.

Informacja: Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O wykonaniu Angio-MR, zakresie badania, zastosowaniu kontrastu oraz dalszym postępowaniu powinien zdecydować lekarz na podstawie objawów i wyników wcześniejszej diagnostyki.

Wyszukaj klinikę