Twarzoczaszka jest obszarem o bardzo złożonej budowie. Na niewielkiej przestrzeni znajdują się między innymi jama nosowa, zatoki przynosowe, oczodoły, ślinianki, jama ustna, mięśnie, nerwy, naczynia krwionośne oraz liczne struktury kostne.
Zmiany rozwijające się w jednym miejscu mogą oddziaływać na sąsiednie tkanki. Z tego powodu dolegliwości odczuwane w obrębie policzka, nosa, oka albo szczęki nie zawsze mają źródło dokładnie tam, gdzie pojawia się ból.
W diagnostyce twarzoczaszki wykorzystuje się między innymi badanie laryngologiczne, okulistyczne i stomatologiczne, USG, tomografię komputerową oraz rezonans magnetyczny. Wybór metody zależy od objawów i rodzaju podejrzewanej nieprawidłowości.
Rezonans magnetyczny bardzo dobrze obrazuje tkanki miękkie. Może pomóc w ocenie guzów, stanów zapalnych, ślinianek, oczodołów, nerwów, mięśni oraz zmian szerzących się do głębiej położonych przestrzeni twarzy.
Osoby poszukujące badania rezonans twarzoczaszki Warszawa powinny zwrócić uwagę na jego dokładny zakres. Pod tą nazwą mogą kryć się różne protokoły, na przykład rezonans zatok i jamy nosowej, oczodołów, ślinianek albo tkanek miękkich twarzy.
Przed rejestracją warto przekazać pracowni pełną treść skierowania. Pozwala to ustalić, czy badanie powinno obejmować wyłącznie twarzoczaszkę, czy również mózg, podstawę czaszki lub szyję.
Rezonans magnetyczny, nazywany również MRI lub MR, jest nieinwazyjnym badaniem obrazowym. Do tworzenia szczegółowych obrazów wnętrza organizmu wykorzystuje:
Badanie nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. Pod tym względem różni się od tomografii komputerowej i klasycznego RTG.
Podczas rezonansu twarzoczaszki pacjent leży na ruchomym stole. Głowa zostaje umieszczona w specjalnej cewce, która pomaga uzyskać wyraźne obrazy badanego obszaru.
Stół przesuwa się do tunelu aparatu. Urządzenie wykonuje kolejne serie obrazów przedstawiających tkanki w różnych płaszczyznach i sekwencjach.
W zależności od wskazania badanie może zostać wykonane:
Ostateczny protokół powinien odpowiadać na konkretne pytanie diagnostyczne postawione przez lekarza.
Czaszkę można podzielić na część mózgową i twarzową. Twarzoczaszka tworzy kostne rusztowanie środkowej i dolnej części twarzy.
W jej skład wchodzą między innymi:
W praktyce rezonans twarzoczaszki nie służy jednak wyłącznie do badania kości. MRI jest szczególnie przydatne do oceny tkanek miękkich położonych w ich otoczeniu.
Badanie może obejmować:
Zakres powinien zostać określony przed wykonaniem badania.
Dokładny obszar obrazowania może różnić się pomiędzy pracowniami. Najczęściej oceniane są tkanki od okolicy czołowej i oczodołów do dolnych części szczęki lub żuchwy.
W zależności od protokołu rezonans może obejmować:
Radiolog może ocenić:
Badanie może objąć:
MRI pozwala ocenić zawartość zatok i tkanki miękkie. Do bardzo dokładnej oceny ich ścian kostnych częściej wykorzystuje się tomografię komputerową.
W zakresie badania mogą znaleźć się:
Pełna diagnostyka oczodołów może wymagać osobnego protokołu.
Rezonans może przedstawiać:
Nie jest to jednak standardowe badanie zębów.
MRI może obejmować:
Obrazowane mogą być mięśnie żucia oraz głęboko położone przestrzenie anatomiczne, przez które zmiany zapalne lub nowotworowe mogą przechodzić do innych części twarzy i szyi.
Rezonans twarzoczaszki i rezonans głowy nie są tym samym badaniem.
Standardowy rezonans głowy koncentruje się przede wszystkim na mózgu i strukturach znajdujących się wewnątrz czaszki.
Może obejmować:
Rezonans twarzoczaszki jest natomiast ukierunkowany na:
Podczas MRI głowy część zatok i twarzy może być widoczna, ale nie zawsze w jakości wystarczającej do dokładnej oceny.
Podobnie podczas rezonansu twarzoczaszki fragment mózgu może znajdować się w polu badania, ale nie oznacza to wykonania pełnego protokołu neurologicznego.
Jeżeli objawy dotyczą obu obszarów, lekarz może zlecić rezonans głowy i twarzoczaszki podczas jednej wizyty.
Zatoki są częścią twarzoczaszki, jednak rezonans twarzoczaszki może obejmować znacznie szerszy obszar.
Przy podejrzeniu zwykłego przewlekłego zapalenia zatok podstawowym badaniem obrazowym częściej jest tomografia komputerowa. Bardzo dokładnie pokazuje ona:
Rezonans może być bardziej przydatny, gdy istnieje podejrzenie:
MRI lepiej niż tomografia różnicuje tkanki miękkie. Tomografia lepiej pokazuje kości. W wielu przypadkach oba badania wzajemnie się uzupełniają.
Oczodoły mogą być częściowo lub całkowicie objęte badaniem twarzoczaszki. Nie zawsze oznacza to jednak wykonanie pełnego, dedykowanego rezonansu oczodołów.
Celowany rezonans oczodołów może być zalecany przy:
W takim badaniu stosuje się cienkie warstwy oraz dodatkowe sekwencje dokładnie obejmujące gałki oczne, nerwy wzrokowe i tkanki zaoczodołowe.
Jeżeli głównym problemem są oczy lub widzenie, na skierowaniu powinno znaleźć się wyraźne wskazanie dotyczące oczodołów.
Rezonans i tomografia mają różne mocne strony.
Tomografia jest również znacznie szybsza. Z tego powodu częściej stosuje się ją bezpośrednio po urazach.
W diagnostyce guzów lekarz może zlecić oba badania. MRI pokazuje rozległość zmiany w tkankach miękkich, natomiast TK dokładnie przedstawia zajęcie kości.
MRI może pomóc w rozpoznawaniu wielu nieprawidłowości.
Badanie może uwidocznić:
Rezonans może pokazać lokalizację, rozmiar i relację zmiany do otoczenia. Nie zawsze pozwala jednak ostatecznie ustalić jej charakter.
Potwierdzenie rozpoznania może wymagać:
Zmiany rozwijające się w jamie nosowej lub zatokach mogą przez długi czas powodować objawy przypominające infekcję albo przewlekły nieżyt nosa.
Niepokojące mogą być:
MRI może pomóc ustalić, czy zmiana przechodzi do:
W przypadku podejrzenia guza badanie często wykonuje się z kontrastem.
Rezonans twarzoczaszki lub celowany MRI oczodołów może pomóc w diagnostyce:
Objawy mogą obejmować:
Nagłe pogorszenie widzenia albo szybko narastający wytrzeszcz wymagają pilnej konsultacji. W takiej sytuacji nie należy czekać na termin planowego rezonansu.
Guzek przed uchem, pod żuchwą albo w dnie jamy ustnej może pochodzić ze ślinianki.
Rezonans może pomóc ocenić:
Zmiany ślinianek mogą być łagodne lub złośliwe. Sam obraz rezonansu nie zawsze wystarcza do postawienia ostatecznej diagnozy.
Często potrzebne są także:
Powierzchowne zmiany ślinianek mogą być początkowo oceniane w USG. MRI jest szczególnie przydatne przy guzach położonych głęboko albo przed planowaną operacją.
Badanie może obejmować język, podniebienie, policzki, wargi i dno jamy ustnej.
Rezonans może pomóc w ocenie:
MRI nie zastępuje bezpośredniego badania jamy ustnej. Każda zmiana błony śluzowej utrzymująca się pomimo leczenia powinna zostać oceniona przez stomatologa, laryngologa albo chirurga szczękowo-twarzowego.
Szczególnej uwagi wymagają:
Rezonans może być przydatny, gdy występują:
Niektóre nowotwory mogą szerzyć się wzdłuż nerwów. MRI z kontrastem pozwala ocenić ich przebieg w tkankach miękkich oraz w okolicy otworów podstawy czaszki.
Na skierowaniu powinno znaleźć się dokładne miejsce objawów oraz informacja, po której stronie występują. Pozwala to dobrać właściwy zakres badania.
Infekcje twarzoczaszki mogą rozpocząć się w:
Stan zapalny może następnie szerzyć się pomiędzy sąsiednimi przestrzeniami.
Rezonans może wykazać:
MRI często wykonuje się z kontrastem, ponieważ pozwala on lepiej odróżnić ropień od otaczającego stanu zapalnego.
W stanach nagłych częściej wykonywana może być tomografia, ponieważ trwa znacznie krócej.
Pilnej pomocy wymagają:
Zapalenie szpiku kości twarzoczaszki może rozwinąć się między innymi jako powikłanie infekcji stomatologicznej, urazu lub operacji.
Rezonans jest czuły na zmiany zachodzące wewnątrz szpiku.
Może pokazać:
Do dokładnej oceny zniszczenia warstwy korowej kości potrzebna może być również tomografia komputerowa.
W obrębie twarzy mogą występować różne zmiany torbielowate i wrodzone.
MRI może pomóc w ocenie:
Rezonans pokazuje nie tylko zawartość zmiany, ale również jej relację do mięśni, ślinianek, naczyń i nerwów.
Nie każda zmiana o płynowej zawartości jest całkowicie niegroźna. W przypadku wzrostu, bólu lub niejednoznacznego obrazu lekarz może zalecić biopsję albo leczenie operacyjne.
Nieprawidłowości naczyniowe mogą pojawiać się w obrębie:
Mogą powodować:
MRI może pomóc określić rozległość zmiany oraz jej relację do pozostałych struktur.
Jeżeli podejrzewana jest zmiana naczyniowa, badanie może zostać rozszerzone o angiografię lub wenografię rezonansu magnetycznego.
Pulsującego guzka nie należy intensywnie uciskać ani nakłuwać bez wcześniejszej diagnostyki.
Bezpośrednio po poważnym urazie najczęściej wykonuje się tomografię komputerową.
TK bardzo dobrze pokazuje:
Rezonans może zostać wykonany później, jeżeli konieczna jest ocena:
MRI nie jest standardowym pierwszym badaniem w diagnostyce świeżych złamań twarzoczaszki.
Rezonans może być wykorzystywany po:
Celem badania może być:
Po operacji i radioterapii tkanki mogą wyglądać inaczej niż przed leczeniem. Obrzęk, blizny i włóknienie mogą utrudniać interpretację.
Dlatego na badanie należy zabrać wcześniejsze obrazy oraz informacje o rodzaju i terminie zastosowanego leczenia.
Badanie może zostać zalecone przy:
Rezonans nie jest konieczny przy każdym bólu twarzy, katarze albo zapaleniu zatok. Najpierw należy ustalić, z jakiego obszaru mogą pochodzić objawy.
Ból twarzy może mieć wiele przyczyn.
Może pochodzić z:
Wybór badania zależy od charakteru objawów.
Przy podejrzeniu choroby zębów większą wartość może mieć badanie stomatologiczne lub CBCT.
Przy trzaskaniu żuchwy wykonuje się celowany rezonans stawów skroniowo-żuchwowych.
Przy podejrzeniu neuralgii nerwu trójdzielnego lekarz może zlecić rezonans głowy z dokładną oceną przebiegu nerwu.
Samo określenie „ból twarzy” może być zbyt ogólne do właściwego zaplanowania badania.
MRI twarzoczaszki można w określonych sytuacjach wykonać bez kontrastu.
Takie badanie może dostarczyć informacji o:
Przy podejrzeniu guza, zapalenia albo zajęcia nerwów badanie bez kontrastu może być jednak niewystarczające.
Decyzja powinna wynikać z treści skierowania i zaleceń radiologa.
Środek kontrastujący podawany podczas MRI zawiera najczęściej związek gadolinu.
Preparat podaje się dożylnie przez wenflon.
Kontrast może pomóc:
W przypadku guzów, chorób oczodołów i zmian zapalnych badanie często obejmuje obrazy wykonane przed kontrastem oraz po jego podaniu.
Kontrast nie jest jednak potrzebny w każdym przypadku.
Kontrast stosowany w rezonansie nie jest tym samym preparatem, który podaje się podczas tomografii komputerowej.
W MRI najczęściej stosuje się środki zawierające gadolin, a nie jod.
Należy jednak poinformować personel o:
Wcześniejsza reakcja na kontrast jodowy nie oznacza automatycznie reakcji na gadolin, ale jest ważną informacją dla personelu.
Przed badaniem z kontrastem pracownia może wymagać aktualnego wyniku kreatyniny lub eGFR.
Wynik służy do oceny funkcji nerek.
Jest szczególnie ważny u osób:
Termin ważności wyniku należy potwierdzić w wybranej placówce.
Standardowe MRI twarzoczaszki bez kontrastu zazwyczaj nie wymaga szczególnego przygotowania.
Jeżeli pracownia nie zaleci inaczej, pacjent może najczęściej:
Przed badaniem z kontrastem niektóre placówki mogą zalecić pozostawanie bez jedzenia przez kilka godzin.
Na wizytę warto zabrać:
Wcześniejsze obrazy mogą być bardzo ważne dla oceny, czy zmiana powiększyła się lub zmieniła charakter.
Na rezonans twarzoczaszki najlepiej zgłosić się bez makijażu.
Niektóre kosmetyki mogą zawierać metaliczne drobinki, które powodują zakłócenia obrazów.
Dotyczy to szczególnie:
Makijaż może utrudniać ocenę oczodołów, powiek i środkowej części twarzy.
Należy również zgłosić makijaż permanentny. Najczęściej nie uniemożliwia on badania, ale w niektórych przypadkach może powodować zakłócenia lub nieprzyjemne odczucia.
Po przyjściu do pracowni pacjent wypełnia ankietę bezpieczeństwa.
Personel pyta między innymi o:
Następnie należy pozostawić poza pomieszczeniem z aparatem:
Pacjent kładzie się na plecach. Głowa zostaje umieszczona w cewce i zabezpieczona miękkimi podkładkami.
Podczas wykonywania obrazów trzeba pozostać nieruchomo. Aparat wydaje głośne, rytmiczne dźwięki. Pacjent otrzymuje słuchawki lub zatyczki do uszu.
Personel przez cały czas obserwuje badaną osobę i może się z nią komunikować.
W większości czasu pacjent może normalnie oddychać.
Podczas niektórych krótkich sekwencji technik może poprosić o:
Ruchy głowy i twarzy mogą pogorszyć jakość obrazów.
Jeżeli pacjent ma kaszel, silny katar albo trudność z przełykaniem śliny, powinien poinformować o tym personel przed rozpoczęciem badania.
Czas badania zależy od jego zakresu.
Standardowe MRI twarzoczaszki może trwać około 30–50 minut.
Badanie może być dłuższe, jeżeli:
Do czasu badania należy doliczyć rejestrację, ankietę bezpieczeństwa, przebranie oraz ewentualne założenie wenflonu.
Samo działanie rezonansu nie powoduje bólu.
Dyskomfort może wynikać z:
Jeżeli pacjent ma problemy z karkiem lub nie może długo leżeć na plecach, powinien powiedzieć o tym technikowi.
Można zastosować dodatkowe poduszki i podparcie.
Stały aparat ortodontyczny nie zawsze wyklucza wykonanie rezonansu. Może jednak powodować znaczne zakłócenia.
Artefakty mogą zasłaniać:
Podczas rejestracji należy zgłosić:
W niektórych sytuacjach pracownia może zalecić konsultację z ortodontą i czasowe zdjęcie metalowego łuku.
Nie należy robić tego samodzielnie ani bez uzgodnienia.
Implanty zębowe najczęściej nie są bezwzględnym przeciwwskazaniem do MRI.
Mogą jednak powodować lokalne zakłócenia obrazu.
Znaczenie zależy od:
Ruchome protezy należy najczęściej wyjąć przed wejściem do pracowni.
Stałe mosty i korony pozostają na miejscu, ale trzeba poinformować o nich personel.
Przed badaniem należy zgłosić wszystkie wszczepione urządzenia.
Szczególnej kontroli wymagają:
Obecność implantu nie zawsze wyklucza MRI. Konieczne jest jednak sprawdzenie jego dokładnego modelu i warunków producenta.
Na badanie należy zabrać kartę implantu lub dokumentację operacji.
Podczas MRI twarzoczaszki głowa znajduje się w cewce wewnątrz tunelu aparatu.
Osoby z klaustrofobią powinny zgłosić problem podczas rejestracji.
Pomocne mogą być:
Po przyjęciu leku uspokajającego nie wolno prowadzić samochodu. Trzeba wcześniej zorganizować bezpieczny powrót do domu.
MRI nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. Pacjentka musi jednak poinformować personel o ciąży lub możliwości ciąży.
Badanie może być wykonane, jeżeli istnieje ważne wskazanie medyczne.
Szczególnej ostrożności wymaga podawanie kontrastu gadolinowego. Stosuje się go w ciąży wyłącznie wtedy, gdy jest to rzeczywiście konieczne.
Decyzję podejmuje lekarz kierujący razem z radiologiem.
Obrazy są analizowane przez lekarza radiologa.
Opis może obejmować:
W opisie mogą pojawić się określenia takie jak:
Sformułowanie „zmiana podejrzana” nie oznacza jeszcze potwierdzonego nowotworu. Ostateczne rozpoznanie może wymagać biopsji.
Wynik należy omówić z lekarzem, który zlecił badanie.
W zależności od rodzaju problemu może być potrzebna konsultacja:
Dalsze postępowanie może obejmować:
Opis MRI nie jest gotowym planem terapii. Powinien być analizowany razem z objawami i pozostałą dokumentacją.
Badanie można wykonać prywatnie albo w placówce realizującej świadczenia w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.
Badanie na NFZ wymaga odpowiedniego skierowania. Termin zależy od dostępności konkretnej pracowni.
Prywatny rezonans twarzoczaszki w Warszawie może być dostępny szybciej.
Cena zależy między innymi od:
Podczas rejestracji warto zapytać:
Przed umówieniem wizyty warto sprawdzić:
Na skierowaniu powinno znajdować się konkretne wskazanie, na przykład:
Im dokładniej opisany problem, tym łatwiej dobrać odpowiedni protokół.
W zależności od protokołu może obejmować jamę nosową, zatoki, oczodoły, ślinianki, jamę ustną, język, policzki, mięśnie, nerwy i tkanki miękkie twarzy.
Mózg może być częściowo widoczny, ale badanie nie zastępuje pełnego rezonansu mózgu.
Zatoki najczęściej znajdują się w polu badania. Przy konkretnym podejrzeniu konieczny może być jednak osobny protokół zatok i jamy nosowej.
Oczodoły mogą znajdować się w zakresie. Dokładna ocena nerwów wzrokowych, mięśni i gałek ocznych może wymagać celowanego MRI oczodołów.
Może wykazać zmianę podejrzaną oraz określić jej rozległość. Potwierdzenie rozpoznania najczęściej wymaga biopsji.
Może pokazać pogrubienie błony śluzowej, płyn i powikłania. Do typowej oceny anatomii zatok częściej wykorzystuje się tomografię.
Nie jest to podstawowe badanie stomatologiczne. Do oceny zębów lepsze są zdjęcia punktowe, pantomogram lub CBCT.
Nie zawsze. Przy podejrzeniu guza, zapalenia, choroby oczodołu albo zajęcia nerwu kontrast jest często bardzo przydatny.
Przy badaniu bez kontrastu najczęściej nie. Zasady dotyczące badania z kontrastem należy potwierdzić w pracowni.
Najlepiej przyjść bez makijażu, szczególnie przy badaniu oczodołów i środkowej części twarzy.
Może powodować duże zakłócenia obrazu. Należy zgłosić go przed umówieniem wizyty.
Najczęściej nie, ale mogą powodować lokalne artefakty.
Nie. Dyskomfort może wynikać z hałasu, konieczności pozostania nieruchomo, klaustrofobii lub wkłucia do żyły.
Najczęściej około 30–50 minut. Badanie z kontrastem lub rozszerzonym zakresem może trwać dłużej.
Po standardowym MRI można zwykle prowadzić. Nie wolno prowadzić po przyjęciu leku uspokajającego.
Rezonans magnetyczny twarzoczaszki jest szczegółowym badaniem przeznaczonym przede wszystkim do oceny tkanek miękkich twarzy.
W zależności od zastosowanego protokołu może obejmować:
MRI może pomóc w wykrywaniu guzów, torbieli, stanów zapalnych, ropni, malformacji naczyniowych oraz zmian obejmujących nerwy. Jest również stosowane przed planowanym leczeniem i podczas kontroli po terapii onkologicznej.
Badanie nie jest jednak najlepszą metodą w każdej sytuacji. Przy złamaniach i dokładnej ocenie kości częściej wybiera się tomografię komputerową. Przy chorobach zębów potrzebne są badania stomatologiczne, a powierzchowne zmiany ślinianek mogą być początkowo ocenione za pomocą USG.
Osoby zainteresowane badaniem rezonans twarzoczaszki Warszawa powinny przed rejestracją przekazać pracowni pełną treść skierowania. Nazwa badania może obejmować różne protokoły, dlatego należy ustalić, czy potrzebna jest ocena zatok, oczodołów, ślinianek, jamy ustnej, nerwów lub szyi.
Przed wizytą należy zgłosić aparat ortodontyczny, implanty zębowe i pozostałe metalowe elementy. Warto zabrać wcześniejsze obrazy tomografii, rezonansu i USG oraz dokumentację leczenia.
Wynik należy omówić z lekarzem prowadzącym. Sam opis rezonansu nie zastępuje konsultacji, badania endoskopowego, diagnostyki stomatologicznej ani biopsji.
Informacja: Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O potrzebie wykonania rezonansu, jego dokładnym zakresie oraz zastosowaniu środka kontrastującego powinien zdecydować lekarz.
